Laatste ontwikkelingen

• In juni 2026 presenteerde de Europese Commissie haar Tech Sovereignity Package. Dit pakket bevat voorstellen voor Chips Act 2.0, de Cloud and AI Development Act, een nieuwe open‑sourcestrategie en een strategische roadmap voor digitalisering en AI in de energiesector.
• De Commissie heeft in maart 2026 een wetsvoorstel voor een EU-breed geharmoniseerd ondernemingskader, genaamd ‘EU Inc’, gepubliceerd. Hiermee wil ze fragmentatie als gevolg van verschillen in nationale regelgeving tegengaan en opschaling van bedrijven binnen de interne markt eenvoudiger en aantrekkelijker te maken.   

Laatste update: 6 augustus 2026

One Market, One Plan

De Europese Commissie, het Europees Parlement en het Cypriotische voorzitterschap hebben in april 2026 een gezamenlijk plan voor het versterken van de Europese interne markt ondertekend. Dit plan, getiteld “One Europe, One Market”, beoogt het concurrentievermogen van de EU te versterken met concrete acties en doelstellingen aan de hand van vijf strategische pijlers. Deze zijn gericht op het vereenvoudigen van de regels, een meer geïntegreerde markt, het verminderen van energieprijzen, krachtige handel en het versterken van de digitale transformatie.

De initiatieven binnen de eerste pijler richten zich op het vereenvoudigen van de regels en het wegnemen van administratieve lasten op Europees, nationaal en regionaal niveau voor innovatieve bedrijven. De tweede pijler zet in op het aanpakken van de tien grootste belemmeringen voor de interne markt, zodat bedrijven eenvoudiger kunnen ondernemen en opschalen. De derde pijler focust zich op energie, met name het verminderen van energieprijzen en fossiele brandstoffen. De vierde pijler richt zich op krachtige handel en de laatste pijler op het versterken van de digitale en de AI-transformatie.  

Important Projects of Common European Interest (IPCEIs)

Important Projects of Common European Interest (IPCEIs) of belangrijke projecten van gemeenschappelijk Europees belang zijn projecten die significant bijdragen aan de economische groei, het scheppen van banen, de groene en digitale transitie en het concurrentievermogen van de Europese Unie. IPCEIs zijn dan geïntegreerde Europese projecten die bestaan uit meerdere nationale initiatieven. Een lidstaat kan een IPCEI initiëren als het voldoet aan een aantal strengere regels. Wanneer een IPCEI wordt goedgekeurd door de Commissie, kunnen de deelnemende lidstaten meer staatsteun verlenen aan de betrokken organisaties in hun land dan gebruikelijk is. Vaak kennen deze projecten aanzienlijke risico’s doordat het om kritieke technologieën gaat en zijn er dus grote investeringen nodig om ze in goede banen te leiden. Om het concurrentievermogen tussen de lidstaten eerlijk te houden, dient de Commissie de projecten dus goed te keuren vooraleer lidstaten de staatsteun kunnen bieden.

Via de website van Rijksoverheidsdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) kunnen kennisinstellingen in de gaten houden welke projecten de Nederlandse overheid wil initiëren en aan welke projecten ze mee willen doen.

Green Deal Industrial Plan

Door de introductie van de Inflation Reduction Act door de Verenigde Staten, dat bedrijven aantrekkelijke subsidies en belastingvoordelen biedt wanneer ze groene technologie ontwikkelen in de VS, riskeert Europa haar bedrijven te verliezen aan de Amerikaanse markt. Daarom komt de Commissie met haar reactie, namelijk het Green Deal Industrial Plan. Het plan moet de productiecapaciteit voor klimaatneutrale technologie en producten ondersteunen. Het plan rust op vier pijlers:

1. Een simpeler wetgevingskader met de Net-Zero Industry Act en Critical Raw Materials Act
2. Versnelde toegang tot financiering
3. Bevorderen van vaardigheden
4. Open handel voor weerbare supply chains

De Net-Zero Industry Act (NZIA) en Critical Raw Materials Act (CRMA) richten zich onder andere op het verminderen van Europa’s afhankelijkheid van andere landen. De NZIA is bedoeld om investeringen in en de ontwikkeling van klimaatneutrale innovaties te promoten. De Act introduceert daarvoor ook de Net Zero Industry Academies die moeten helpen bij het bevorderen van de juiste vaardigheden. De CRMA focust zich op zeldzame grondstoffen die nodig zijn voor de ontwikkeling van schone technologieën. Hiervoor is het belangrijk dat er meer grondstoffen uit de EU of partnerlanden komen.

Clean Industrial Deal

Bij haar speech voor haar herverkiezing als voorzitter van de Commissie, kondigde Ursula von der Leyen aan dat ze met een ‘Clean Industrial Deal’ zou komen. De Clean Industrial Deal kan gezien worden als de opvolger van de Green Deal van Von der Leyens eerste mandaat, maar dan sterker gericht op het verduurzamen en versterken van de Europese industrie. Maar liefst drie commissarissen houden zich direct bezig met de Clean Industrial Deal.

Het verbeteren van het Europese concurrentievermogen door de Europese industrie te versterken is een van de hoofdambities van Von der Leyen II. Het heeft daarom ook invloed op de invulling van de financieringsprogramma’s van de Commissie. ‘Clean Transition and Industrial Decarbonisation’ is dan ook een van de policy windows van het Europese Concurrentievermogenfonds en het nieuwe kaderprogramma. Ook op het gebied van vaardigheden heeft de Commissie veel aandacht voor de (verduurzaming) van de industrie: via initiatieven zoals de Pact for Skills en Centres of Vocational Excellence wilt de Commissie zorgen dat mensen de juiste vaardigheden opdoen om bij te dragen aan de schone transitie.

Overig industriebeleid

Dat het versterken van de Europese industrie een prioriteit is voor commissievoorzitter Ursula von der Leyen blijkt ook uit de wetsvoorstellen voor de Biotech Act, EU Inc. en het Tech Sovereignity Package. 

De Europese Commissie kondigde de Europese Biotech Act aan in haar politieke agenda voor 2024–2029. De Biotech Act is een initiatief om het biotechnologisch potentieel van Europa verder te ontwikkelen en onderdeel van het voorstel met nieuwe maatregelen die in december werden gepubliceerd. De biotechsector in Europa is groot, groeit snel en is cruciaal voor de volksgezondheid. Van de 67 Europese biotechbedrijven die tussen 2019 en 2025 naar de beurs gingen, kozen er 66 voor een niet-Europese beurs. De Europese Commissie wil met de Biotech Act dat tij keren.

Concreet introduceert de Commissie met EU Inc. een ondernemingskader met één set regels voor de hele EU. Dit kader vervangt nationale wetgeving niet, maar zal naast de 27 nationale vennootschapsregimes bestaan. Het wordt daarom ook wel het ‘28th regime’ genoemd. Bedrijven kunnen zich via een digitaal portaal kunnen registreren, waar dan ook in de EU. De oprichting wordt vervolgens binnen 48 uur voltooid. De kosten hiervoor bedragen maximaal 100 euro. Tegelijkertijd komt er ook een geharmoniseerd financieringskader. Hiermee wil de Commissie het aantrekkelijker maken om in Europese start-ups en scale-ups te investeren. Investeerders zullen immers niet meer te maken krijgen met complexe grensoverschrijdende due diligence-procedures, hoge transactiekosten binnen de EU en onbekende nationale bedrijfsstructuren.

Met haar voorstel voor een Tech Sovereignty Package, gepubliceerd in juni 2026, wil de Commissie de afhankelijkheid van derde landen voor cruciale digitale technologieën verminderen. De Commissie benadrukt dat Europa over talent, onderzoeksinfrastructuur en een sterke interne markt beschikt, maar dat structurele afhankelijkheden moeten worden teruggedrongen om op autonome wijze aan deze vraag te voldoen. Het pakket bevat voorstellen voor Chips Act 2.0, de Cloud and AI Development Act, een nieuwe open‑sourcestrategie en een strategische roadmap voor digitalisering en AI in de energiesector. Het pakket sluit aan op eerdere initiatieven zoals het AI Continent Action Plan en de recent gepresenteerde strategieën AI in Science en Apply AI, die de ontwikkeling en toepassing van AI in wetenschap, industrie en publieke sector moeten versnellen.